Oryginalny tytuł: “Lethal Pneumonia Cases in Mojiang Miners (2012) and the Mineshaft Could Provide Important Clues to the Origin of SARS-CoV-2”
Autorzy: Monali C. Rahalkar (C2, Bioenergy Group, MACS Agharkar Research Institute, Pune, India), Rahul A. Bahulikar (BAIF Development Research Foundation, Central Research Station, Pune, India)
Data publikacji: 20 października 2020, Frontiers in Public Health.
Wstęp
Ponieważ pandemia COVID-19 osiąga swoje najgorsze szczyty, ludzie są zainteresowani pochodzeniem SARS-CoV-2. Nasze badania rozpoczęliśmy od postawienia dwóch ważnych pytań: po pierwsze, czy wystąpiły w Chinach podobne nietypowe ogniska zapalenia płuc, nawet na mniejszym poziomie, ogłoszone w okresie między epidemiami SARS w 2004 roku a COVID-19 w latach 2019/2020. Po drugie, badając beta-koronawirusa najbliżej spokrewnionego z SARS-CoV-2 na poziomie sekwencji genomu, szczep RaTG13 (CoV4991), który pobrano od podkowca (w rzędzie nietoperzy – Chiroptera), w prowincji Junnan, postawiliśmy pytanie, skąd on dokładnie pochodził.
Stwierdzono, że RaTG13/CoV4991 został zebrany z szybu kopalni Tongguan w Mojiang, prowincja Junnan w Chinach, w 2013 roku. Co zaskakujące, ten sam szyb kopalniany był również powiązany z poważną chorobą przypominającą zapalenie płuc u górników w 2012 roku, która zabiła trzech z sześciu chorych górników. Na stronie internetowej cnki.net znaleziono pracę magisterską (w języku chińskim), która szczegółowo opisywała ciężką chorobę górników. We wnioskach końcowych tej pracy stwierdzono, że przewidywanym czynnikiem sprawczym choroby był wirus podobny do SARS-CoV, pochodzący od nietoperzy chińskich (Rhinolophus).
Przebieg tych chorób był zdalnie monitorowany przez wybitnego pulmonologa w Chinach. Retrospektywna analiza przypadków zapalenia płuc pokazuje uderzające podobieństwa z COVID-19. Główne podobieństwa to obustronne zapalenie płuc, powikłania naczyniowe, takie jak choroba zakrzepowo-zatorowa płuc i wtórne infekcje. Schematy leczenia były podobne do obecnych metod leczenia COVID-19. Proponujemy przyjąć, że choroba górników szybu Mojiang może dostarczyć ważnych wskazówek dotyczących pochodzenia SARS-CoV-2. Przypadki te powinny być badane przez różnych naukowców, badaczy i lekarzy, ponieważ w tym kontekście pojawia się wiele ważnych pytań.
Podsumowanie w jednym wierszu
Śmiertelne zapalenie płuc u górników Mojiang i sama kopalnia może stanowić ważny ogniwo do badań nad pochodzeniem SARS-CoV-2.
Wprowadzenie
Globalna pandemia COVID-19 dotknęła obecnie ponad 26 milionów ludzi (październik 2020), a liczba ofiar śmiertelnych w wysokości 0,8 miliona, obejmująca 188 krajów i terytoriów. Podkowce (Rhinolphus sp.) uważane są za naturalnych żywicieli lub rezerwuary zespołu ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej (Severe Acute Respiratory Syndrome) - SARS)-CoV i SARS-CoV-2, czynnika sprawczego obecnej pandemii COVID-19 (1). Podkowce zwykle zamieszkują prowincję Junnan, w południowej strefie podzwrotnikowej Chin (2), a Junnan jest również prawdopodobnym regionem pochodzenia SARS-CoV-2 (3).
Szyb w Mojiang związany ze śmiertelnymi przypadkami zapalenia płuc u górników (2012)
W naszych badaniach przestudiowano naukowo wszelkie doniesienia o przypadkach nietypowego zapalenia płuc obejmujące okres od 2004 do 2019 roku, czyli między epidemią SARS (1) a COVID-19. Zidentyfikowaliśmy przypadek opisany w dwóch czasopismach naukowych. Pierwsza wzmianka zawarta była w wywiadzie z dr Zhengli Shi, głównym naukowcem WIV, w czasopiśmie „Scientific American” (2). W wywiadzie tym Shi mówiła o szybie kopalnianym w Mojiang, gdzie w 2012 roku u sześciu górników wystąpiła śmiertelna choroba podobna do zapalenia płuc (2). Dyskusja wykazała, że po wybuchu epidemii w kopalni odkryto zróżnicowaną grupę koronawirusów. Te śmiertelne przypadki zapalenia płuc zostały również omówione w wiadomościach medialnych, w tym w bardziej szczegółowo w artykule magazynu „Science” w 2014 roku (4).
W kwietniu 2012 roku u sześciu górników, którzy czyścili odchody nietoperzy z szybu kopalni miedzi w Mojiang, Junnan, doszło do choroby przypominającej zapalenie płuc, zabijając trzech z nich (4). Artykuł w „Science” opisuje, że paramyksowirus MojV został wyizolowany z próbki szczura w tej samej kopalni (4). W dwóch kolejnych pracach stwierdzono, że nie można ustalić bezpośredniego związku między zakażeniem ludzkim a MojV (4–6). W wywiadzie dla „Scientific American” dr Zhengli Shi podkreśla, że grzyb był odpowiedzialny za zapalenie płuc u górników (2). W literaturze naukowej nie przedstawiono jednak szczegółowych informacji na ten temat, a przyczyna choroby górników pozostała tajemnicą.
W 2013 roku Li Xu opublikował pracę magisterską (7), w której szczegółowo opisał objawy, jakich doświadczyło sześciu pacjentów z zapaleniem płuc. Praca ta została odnaleziona przez użytkownika Twittera (@TheSeeker268), który wysłał nam (20 maja 2020) link po przeczytaniu naszego pre-printu (8). Dzieło to zostało znalezione na stronie cnki.net, która jest oficjalną stroną internetową prac magisterskich i doktoranckich w Chinach, stąd uważane jest za ważne źródło. Oryginalna praca jest po chińsku (7) i przetłumaczyliśmy ją za pomocą tłumacza Google. Obecnie profesjonalne tłumaczenie tej pracy magisterskiej zostało udostępnione online przez agencję badawczą, która aktualnie studiuje tą pracę (https://bioscienceresource.org/), (https://www.documentcloud.org/documents/6981198-Analysis-of-Six-Patients-With-Unknown-Viruses.html).
Według tej pracy, w kwietniu 2012 roku sześciu górników otrzymało zadanie usuwania odchodów i zanieczyszczeń po nietoperzach z szybu kopalni miedzi w Tongguan, Mojiang, Junnan. Po około 14 dniach pracy - w przypadku czterech górników, oraz po 4–5 dniach - w przypadku dwóch ostatnich górników, zaczęli oni mieć problemy z oddychaniem, kaszel i gorączkę, co wymagało natychmiastowego przyjęcia do szpitala w Kunming, co miało miejsce na przełomie kwietnia i maja 2012 (7). Trzech z tych górników zmarło w ciągu około 100 dni, a trzech przeżyło (Tabela 1A). W pracy magisterskiej znalazły się raporty medyczne, zdjęcia radiologiczne, takie jak tomografia komputerowa, oraz szczegółowe informacje dotyczące diagnozowania i leczenia górników (7).
(https://www.documentcloud.org/documents/6981198-Analysis-of-Six-Patients-With-Unknown-Viruses.html).
Tab. 1A - Zestawienie sześciu pacjentów z zapaleniem płuc w 2012 roku [wg (7)]
Głównymi objawami klinicznymi u sześciu pacjentów z kopalni Mojiang były kaszel i gorączka, a głównymi objawami towarzyszącymi były duszność, bóle kończyn, plwocina i plwocina krwawa oraz ból głowy. Szczegóły przebiegu choroby i diagnozy dla poszczególnych pacjentów podsumowano w Materiale uzupełniającym A.
U pierwszych czterech pacjentów radiografia wykazała śródmiąższowe zapalenie płuc, ogniskowe zacienienia typu matowej szyby i ciężki zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), którzy wymagali również respiratora mechanicznego (pacjenci 2–4). Niektórzy pacjenci (1, 2 i 4) wykazywali powikłania krzepnięcia, takie jak choroba zakrzepowo-zatorowa płuc lub zakrzepica oraz podwyższone wartości D-dimerów.
Dr Zhong Nanshan, lekarz chorób układu oddechowego i krajowy doradca ds. epidemii SARS i COVID-19, zapewnił zdalne konsultacje pacjentom 3 i 4, o najpoważniejszym stanie chorobowym. Pacjenci 3 i 4 pozostawali w szpitalu przez ponad 100 dni. Czterech pacjentów (1–4) miało bardzo niski wskaźnik utlenowania i sklasyfikowanych jako ARDS (Definicja Berlińska, 2012). Diagnoza dr. Nanshan dla pacjentów 3 i 4 to śródmiąższowe zapalenie płuc (głównie pochodzenia wirusowego), z możliwością wtórnego zakażenia (inwazyjna aspergiloza płuc).
Poprosił on o zbadanie wymazów i zbadanie przeciwciał SARS (do przeprowadzenia w WIV). Poprosił również personel szpitala o potwierdzenie przez Instytut Zoologii w Kunming typu nietoperza. Wyniki badań radiologicznych obejmowały rozlane zmętnienia matowego szkła i obszary obwodowej konsolidacji. We wnioskach pracy magisterskiej stwierdzono, że przypadki zapalenia płuc były spowodowane wirusowym zapaleniem płuc, głównie koronawirusami podobnymi do SARS, pochodzącymi od nietoperzy podkowca. Odsetek limfocytów, komórek T, B i NK zmniejszył się znacząco po przyjęciu pacjentów, co wskazuje na poważne uszkodzenie układu odpornościowego pacjentów przez infekcję wirusową. Później, po konsultacji z dr Zhong Nanshan (po około 19 czerwca 2012), próbki krwi wysłano do WIV w celu zbadania przeciwciał.
Rozdział w pracy doktorskiej Canping Huang (pod nadzorem dr. George Gao, obecnego dyrektora CDCP - Chinese Center for Disease Control and Prevention) również zwraca uwagę na te przypadki (9). Ttłumaczenie Rozdziału 3 dostarczane jest tutaj jako materiał uzupełniający. Zgodnie z tłumaczeniem tej pracy doktorskiej (linie 283–285, strona 9) - „wyniki badań krwi w czterech przypadkach wykazały, że: cztery osoby nosiły przeciwciała IgG przeciwko wirusowi SARS, z których dwie zostały wypisane z wyższym poziomem przeciwciał (pacjenci 5 i 6), a dwie hospitalizowane miał niższy poziom przeciwciał (pacjenci 3 i 4) - Instytut Wirusologii Wuhan, Chińska Akademia Nauk”.
Praca magisterska Xu i doktorska Huanga, oraz praca Ge et al. (10) - wszystkie one podają dominację w kopalni podkowców chińskich (Rhinolophus sinicus i Rhinolophus affinis). Instytut Zoologii w Kunming potwierdził również, że sześciu pacjentów miało kontakt z podkowcami chińskimi (gatunek Rhinolophus). Gatunki Rhinolophus są nosicielami koronawirusów podobnych do SARS (11). Analiza biochemiczna krwi pacjentów z zapaleniem płuc wykazała podwyższone markery, takie jak surowiczy amyloid A (SAA) z normalnym zakresem PCT (prokalcytonina), co sugerowało, że pacjenci mieli infekcję wirusową. Leczenie pacjentów z zapaleniem płuc obejmowało leki przeciwwirusowe (gancyklowir, zastrzyki z acyklowiru), steroidy (metyloprednizolon), antybiotyki (meropenem, wankomycyna itp.), leki przeciwgrzybicze (kaspofungina, flukonazol) i leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, heparyna drobnocząsteczkowa). W tezie stwierdzono, że ciężkie zapalenie płuc u górników było spowodowane podobnym do SARS CoV z podkowca. Na uwagę zasługuje wniosek dr Nanshan, że zapalenie płuc górników Mojiang było głównie wirusowe i najprawdopodobniej było spowodowane koronawirusami związanymi z nietoperzami.
Po wybuchu epidemii WIV przeprowadził obserwację podłużną koronawirusów nietoperzy w kopalni Mojiang (10). W szybie znajdowało się sześć typów nietoperzy, z których najwięcej Rhinolophus sp. (podkowców), z których pobrano próbki. Próbki pobierano czterokrotnie w okresie od sierpnia 2012 r. do lipca 2013 r. W sumie wykryto 150 alfakoronawirusów i tylko dwa betakoronawirusy, z których tylko jeden był betakoronawirusem podobnym do SARS (CoV/4991) (10). Ten sam wirus 4991 został przemianowany na RaTG13, który jest kolejnym genetycznym krewnym SARS-CoV-2 (12).
Dyskusja
Retrospektywna analiza choroby u górników bardzo przypomina COVID-19 w następujących aspektach (Tab. 1B).
1. Obraz radiologiczny obserwowany w tomografii komputerowej pacjentów z COVID-19 (13) i górników (7) jest bardzo podobny, co obejmuje zmętnienia matowej szyby, konsolidację obwodową i wyraźne oznaki obustronnego zapalenia płuc (charakterystyczne dla COVID-19 ). Jest to bardzo widoczne na stronach 25, 26 i 35, 37 w tłumaczeniu z następującego źródła: (https://www.documentcloud.org/documents/6981198-Analysis-of-Six-Patients-With-Unknown-Viruses.html).
2. Podwyższone wartości D-dimerów i płucna choroba zakrzepowo-zatorowa, powikłanie obserwowane w COVID-19, stwierdzono również u trzech z sześciu górników w 2012 roku (7). Zastosowanie heparyny, warfaryny i leków przeciwzakrzepowych było skuteczne w leczeniu schorzeń układu oddechowego u czwartego górnika. Podobnie w przypadku COVID-19 poważnym powikłaniem była choroba zakrzepowo-zatorowa płuc i krzepnięcie krwi.
3. Limfocytopenia, czyli mała liczba limfocytów, to kolejna powszechna cecha choroby wirusowej, powszechna zarówno w przypadku zapalenia płuc górników, jak i COVID-19.
4. Podobieństwo w leczeniu: Górnikom podawano leki przeciwwirusowe, sterydy, wentylację mechaniczną, antybiotyki (do leczenia wtórnych infekcji bakteryjnych) i leki przeciwgrzybicze (do leczenia wtórnych infekcji grzybiczych). Leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna, heparyna, podano również pacjentowi 4, który skutecznie wyzdrowiał. Bardzo podobne terapie stosuje się w leczeniu COVID-19, w którym podaje się szereg leków przeciwwirusowych, sterydów, leków rozrzedzających krew, antybiotyków i leków przeciwgrzybiczych (w połączeniu z wtórnymi infekcjami).
5. Podwyższone białko Amyloidu A w surowicy: jest markerem stanu zapalnego, który wykazuje charakterystycznie wysokie wartości w przypadkach infekcji wirusowej. Wysoka wartość SAA lub tendencja wzrostowa jest wskaźnikiem złego rokowania w przypadku COVID-19 (15). W zapaleniu płuc górników ten marker wykazywał wysokie początkowe wartości u pierwszych czterech pacjentów w poważnym stanie, a później wykazywał w niektórych przypadkach wartości szczytowe do 1000-1200 mg/l. Szczegóły podobieństw podano w Materiale uzupełniającym B i C.
Na podstawie szczegółowych dowodów przedstawionych w pracy magisterskiej (7) i w pracy doktorskiej (9) oraz w przedstawionej tutaj dyskusji nie sądzimy, aby grzyb był główną przyczyną choroby. Dr Nanshan przewidział, że choroba górników będzie pierwotnym śródmiąższowym wirusowym zapaleniem płuc (wysokie prawdopodobieństwo) z inwazyjną aspergilozą jako wtórną infekcją (stan powszechnie obserwowany w COVID-19) (16). Uważamy, że gdyby to była choroba grzybicza, to tylko środki przeciwgrzybicze mogłyby ją wyleczyć. Powikłania naczyniowe, takie jak podwyższony poziom D-dimerów i choroba zakrzepowo-zatorowa, nie są powszechne w chorobie grzybiczej i obserwowano je w przypadku choroby górników i COVID-19 (14). Podwyższone SAA (amyloid A w surowicy) i obniżone limfocyty wskazują na to, że było to pierwotne wirusowe zapalenie płuc (Materiał uzupełniający C).
Pytania
Jak już wspomniano, pobrane od górników próbki zostały wysłane do WIV w celu przeprowadzenia testów SARS Ab (7, 9), do tego samego instytutu, który również prowadził nadzór nad koronawirusami nietoperzy w szybie kopalni Mojiang (10). Związek między podobnym do SARS CoV (4991/RaTG13) z kopalni, w której wystąpiły śmiertelne przypadki zapalenia płuc, nie został jeszcze omówiony w pracach naukowych laboratorium WIV przed lutym 2020.
Jesteśmy ciekawi, jakie próbki otrzymał WIV z kopalni Mojiang. Są też inne pytania, takie jak - czy próbki są nadal przechowywane w WIV i czy są dostępne do badań przez innych badaczy.
Szczególnie cenna byłaby również wiedza, czy wyizolowano jakiekolwiek wirusy i czy z tych próbek jest dostępne DNA/RNA.
Warto również wiedzieć, czy na próbkach górników i dostępnych sekwencjach przeprowadzono PCR. Według pracy doktorskiej Huanga czterech górników uzyskało wynik pozytywny w teście Ab przeciwko SARS-podobnemu CoV (Materiał uzupełniający).
Pozostają jednak dalsze pytania dotyczące tego, który antygen został użyty do wykrycia Ab u pacjentów z zapaleniem płuc i jaki był dokładny protokół zastosowany.
Dlaczego te informacje nie są dostępne w żadnym z badań seroprewalencji WIV?
Dlaczego przypadki ciężkiego zapalenia płuc w 2012 r. nie zostały wymienione w żadnej z publikacji WIV przed 2020 rokiem?
Czy z próbek kału nietoperzy zebranych w latach 2012–2013 wyizolowano jakikolwiek CoV podobny do SARS?
Dlaczego przypadki zapalenia płuc u górników Mojiang w 2012 roku nie zostały zgłoszone żadnej agencji zdrowia publicznego, takiej jak WHO?
Dlaczego programy takie jak PREDICT nie wspominają o śmiertelnych przypadkach zapalenia płuc jako mini-epidemiach?
Czy szyb kopalniany w Mojiang był zamknięty, kiedy? Według literatury w okresie od 2012 r. do października 2014 r. do kopalni Mojiang udały się trzy grupy badawcze (5, 9, 10). Kopalnia została szybko zamknięta, jak podał Qiu J. (2).
Dlaczego kopalnia Mojiang była odwiedzana przez naukowców do października 2014 roku?
Pozostają również pytania - dlaczego w wywiadzie dla „Scientific American” dr Shi przypisała wybuch epidemii w Mojiang grzybowi.
Czy kopalnia była otwarta dla badaczy i czy po 2014 roku przywieziono jakieś próbki?
Czy któryś z badaczy, którzy odwiedzili szyb kopalni Mojiang, został zarażony jakimkolwiek koronawirusem w latach 2012-2019?
Czy są dostępne sekwencje całego genomu dla CoV podobnego do SARS pochodzącego z tej kopalni?
Dlaczego baza danych patogenów (http://www.viruses.nsdc.cn/chinavpi/) powiązana z projektem (2013FY113500) (10) nie jest już dostępna?
Wnioski
Uderzające podobieństwa między przypadkami zapalenia płuc Mojiang a COVID-19 są godne uwagi, podobnie jak fakt, że RaTG13/CoV4991 - kolejny genomowy krewny SARS-CoV-2, został znaleziony w tym samym szybie kopalnianym.
Praca magisterska autorstwa Li Xu stwierdza, że zapalenie płuc u górników było spowodowane podobnym do SARS CoV z podkowca. Zdalna konsultacja i diagnoza przez wybitnego pulmonologa w Chinach, dr. Nanshana, uwiarygodnia rozpoznanie przypadków zapalenia płuc w 2012 roku.
Chociaż nie możemy powiedzieć, że RaTG13 lub SARS-CoV-2 zainfekowały górników, istnieje duża szansa, że może to być wirus o podobnym składzie genetycznym do tych dwóch. Zbieg okoliczności między chorobą górników Mojiang w 2012 roku, kolejnym pobraniem próbek i znalezieniem najbliższego krewnego SARS-CoV-2 z tej jednej kopalni, uzasadnia dalsze badania, a dane wraz z pełną historią tego incydentu byłyby nieocenione w kontekście obecną pandemię.
Oświadczenie o dostępności danych
Wszystkie zbiory danych przedstawione w niniejszym opracowaniu są zawarte w artykule i w Materiale uzupełniającym.
Udział autorów
M. Rahalkar: konceptualizacja. M. Rahalkar i R. Bahulikar: pisanie artykułu. Obaj autorzy sprawdzili i zatwierdzili wersję ostateczną.
Konflikt interesów
Autorzy deklarują, że badanie zostało przeprowadzone przy braku jakichkolwiek powiązań handlowych lub finansowych, które mogłyby być odebrane jako potencjalny konflikt interesów.
Podziękowania
Dziękujemy dr. Luigi Warren, CA, USA, za ważne dyskusje naukowe (@luigi_warren). Dziękujemy również @TheSeeker268 za znalezienie i udostępnienie linków do pracy magisterskiej Li Xu (2013) oraz pracy doktorskiej Canpinga Huanga (2016), które zostały wydane w języku chińskim. Jesteśmy również bardzo wdzięczni Twitterowej grupie DRASTIC (Decentralized Radical Autonomous Search Team Investigating COVID-19) za bezcenne dyskusje, które przyczyniły się do napisania tego artykułu, w szczególności @BillyBostickson, @franciscodeasis @AntGDuarte @Real_Adam_B, @DrAntoniSerraT1, @KevinM , @internetperson1 i @Ersa Flavikins. Dziękujemy dr. Rossannie Segreto za ważne sugestie i dr. Jonathanowi Lathamowi z bioscienceresource.org za zorganizowanie tłumaczenia pracy magisterskiej i udostępnienie linku do profesjonalnego tłumaczenia. Dziękujemy również @franciscodeasis za tłumaczenie odpowiednich rozdziałów w pracy doktorskiej Huanga. W szczególności chcielibyśmy podziękować profesorowi Anandowi Rahalkarowi, doktorowi radiologii, Bharti Vidyapeeth Medical College, Pune, Indie, za przejrzenie zdjęć rentgenowskich i skanów CT z pracy magisterskiej Li Xu (2013). W szczególności dziękujemy recenzentom i redakcji za cenne uwagi. Wcześniejsza wersja artykułu została opublikowana jako pre-print 24 maja 2020 r. pod adresem [https://www.preprints.org/manuscript/202005.0322/v2], Rahalkar i Bahulikar (8).
Materiał uzupełniający do tego artykułu można znaleźć na stronie:
Bibliografia
1. Zhou P, Yang XL, Wang XG, Hu B, Zhang L, Zhang W, et al. "A pneumonia outbreak associated with a new coronavirus of probable bat origin". Nature. (2020) 579:270–3. doi: 10.1038/s41586-020-2012-7
2. Qiu J. "How China's “bat woman” hunted down viruses from sars to the new coronavirus". Scientific American (2020) 322:24–32. doi: 10.1038/scientificamerican0620-24
3. Latinne A, Hu B, Olival KJ, Zhu G, Zhang L, Li H, et al. "Origin and cross-species transmission of bat coronaviruses in China". Nature Communications (2020) 11:4235. doi: 10.1038/s41467-020-17687-3
4. Stone R. "A new killer virus in China?" Science. (2014). Dostępny na stronie internetowej:
5. Wu Z, Yang L, Yang F, Ren X, Jiang J, Dong J, et al. "Novel henipa-like virus, mojiang paramyxovirus in rats, China, 2012". Emerging Infect Diseases (2014) 20:1064–6. doi: 10.3201/eid2006.131022
6. Rissanen I, Ahmed AA, Azarm K, Beaty S, Hong P, Nambulli S, et al. "Idiosyncratic Mojiang virus attachment glycoprotein directs a host-cell entry pathway distinct from genetically related henipaviruses". Nature Communication (2017) 8:16060. doi: 10.1038/ncomms16060
7. Xu L. "The analysis of 6 patients with severe pneumonia caused by unknown viruses" (Master's Thesis). The First Clinical Medical College of Kunming Medical University, Kunming Medical University, Kunming, China (2013). http://eng.oversea.cnki.net/Kcms/detail/detail.aspx?filename=1013327523.nh&dbcode=CMFD&dbname=CMFD2014
8. Rahalkar M. C., Bahulikar R. A. "Understanding the origin of ‘BatCoVRaTG13', a virus closest to SARS-CoV-2". Preprints. (2020) 2020050322. doi: 10.20944/preprints202005.0322.v1
9. Huang C. "Novel virus discovery in bat and the exploration of receptor of bat coronavirus HKU9" (PhD Thesis). National Institute for Viral Disease Control and Prevention, Beijing: China (2016). Dostępny na:
http://eng.oversea.cnki.net/kcms/detail/detail.aspx?dbcode=CDFD&QueryID=11&CurRec=1&dbname=CDFDLAST2018&filename=1017118517.nh&UID=WEEvREcwSlJHSldTTEYzWEpEZktmRXB3Sm9JeHRKZExVOG5ySkJjK0xHMD0%3d%249A4hF_YAuvQ5obgVAqNKPCYcEjKensW4IQMovwHtwkF4VYPoHbKxJw!!&autoLogin=0
10. Ge XY, Wang N, Zhang W, Hu B, Li B, Zhang YZ, et al. "Coexistence of multiple coronaviruses in several bat colonies in an abandoned mineshaft". Virologica Sinica. (2016) 31:31–40. doi: 10.1007/s12250-016-3713-9
11. Yua P, Hua B, Zhengli S, Cuia J. "Geographical structure of bat SARS-related coronaviruses". Infection Genetics and Evolution (2019) 2019:224–9. doi: 10.1016/j.meegid.2019.02.001
12. Cohen J. "Wuhan coronavirus hunter Shi Zhengli speaks out". Science. (2020) 369:487–8. doi: 10.1126/science.369.6503.487
13. Shi H, Han X, Jiang N, Cao Y, Alwalid O, Gu J, et al. "Radiological findings from 81 patients with COVID-19 pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study". Lancet. (2020) 20:425–34. doi: 10.1016/S1473-3099(20)30086-4
14. Huang C, Wang Y, Li X, Ren L, Zhao J, Hu Y, et al. "Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China". Lancet. (2020) 395:497–506. doi: 10.1016/S0140-6736(20)30183-5
15. Li H, Xiang X, Ren H, Xu L, Zhao L, Chen X, et al. "Serum amyloid A is a biomarker of severe coronavirus disease and poor prognosis". Journal of Infection (2020) 80:646–55. doi: 10.1016/j.jinf.2020.03.035
16. Johns S. "COVID-19 Patients Could be at Greater Risk of Fungal Infections, Researchers Say". London: Imperical College London (2020).
Copyright © 2020 Rahalkar and Bahulikar.
Korespondencja: Monali C. Rahalkar, monalirahalkar@aripune.org





